Kinderen en mensen met een verstandelijke beperking

Graag wil ik u meer vertellen over mijn visie op dit vaak zo gevoelige thema. In de praktijk merken we namelijk dat volwassenen regelmatig zoekende zijn naar de juiste manier om kinderen bij het overlijden van een naaste te betrekken. Men is vaak met de beste bedoelingen van mening dat het beter is om kinderen niet teveel te belasten met het gegeven dat een dierbare naaste nu dood is.

Maar kinderen maken óók een fase van verdrietverwerking door. Zij doen dat op hun eigen manier, passend bij hun belevingswereld. En kinderen schakelen snel. Zij zijn vaak goed instaat om de realiteit van de dood tot zich door te laten dringen. En het is dan ook maar beter om bijvoorbeeld een goedbedoelde opmerking als ‘opa slaapt nu’, achterwege te laten. Want de realiteit is nu eenmaal dat opa echt nooit meer wakker wordt!

Kinderen stellen spontane vragen over de dood. Ze zijn eerlijk en oprecht en het is dan ook beter om in een open sfeer met hen te praten en om de kinderen actief bij het uitvaartproces te betrekken. Wanneer we kinderen een rol geven bij de uitvaart, bieden we hen een kans op een zeer positieve ervaring die ze in hun verdere leven meedragen. Angst voor de dood, het ‘enge’ van een dood lichaam, wordt daardoor vaak weggenomen. Hierin wil ik de meerwaarde van het thuis opbaren van de overledene benadrukken. Door hen de mogelijkheid te bieden om in een bekende- en vertrouwde omgeving betrokken te zijn bij het opgebaarde lichaam van de overledene, krijgt de omgang met ‘de dood’ voor kinderen een natuurlijke lading. Natuurlijk kan ik ook boekjes met nuttige informatie aanreiken waarin allerlei facetten rond de dood worden belicht.

Dan wil ik ook nog even stilstaan bij de jongvolwassenen, kinderen in een leeftijd rond 12 tot 16 jaar. Zij groepen vaak samen en zijn stille aanwezigen in een volle kamer waar volwassenen druk doende zijn om zaken rond de uitvaart te regelen. Wij merken dat het actief betrekken van jeugdigen tot onverwachte betrokkenheid bij de uitvaart kan leiden. Op geheel eigen wijze geven zij invulling aan het uitvaartritueel, waardoor zijzelf ook toekomen aan een bij hun beleving passende manier om met het verlies van een dierbare om te gaan.

Ook mensen met een verstandelijke beperking krijgen vroeg of laat in hun leven te maken met het overlijden van dierbaren en het eigen overlijden. Ieder mens gaat hier op zijn of haar eigen manier mee om. Het is belangrijk dat de zorg en begeleiding daarop afgestemd wordt. Bij iemand met een verstandelijke beperking vraagt dit extra tijd en aandacht.

Wat begrijpt iemand met een verstandelijke beperking van doodgaan?
De mate waarin iemand verstandelijk beperkt is, kent verschillende niveaus. Hoe minder de verstandelijke vermogens ontwikkeld zijn, hoe moeilijker het is om betekenis te verlenen aan een situatie. Het is belangrijk dat mensen met een verstandelijke beperking betrokken worden bij de situatie en door middel van concrete, duidelijk en zichtbare informatie uitgelegd wordt wat er aan de hand is en wat er gaat gebeuren. Het gebruik van foto’s en pictogrammen vormen belangrijke methoden.

Als een kind sterft

Het overlijden van een baby of kind is niet te bevatten en het verdriet is allesoverheersend. Dat maakt je als ouder kwetsbaar. De zorg in eigen hand houden is dan heel belangrijk en kan rust brengen.

Met tijd en vertrouwen kan het afscheid een eigen vorm krijgen. Door vragen te stellen, vragen te beantwoorden en soms door helemaal niets te doen en stil te zijn, ontstaat de ruimte voor eigen inbreng.

De troostmand

Bij kinderen, jongeren en mensen met een verstandelijke beperking, denken we aan spelen, leven, werken, plezier maken, leren en groeien.
Maar bij het leven hoort ook verdriet, verlies en afscheid. De favoriete knuffel is verloren, een vriend(je) verhuist en op een dag ligt de hamster dood in zijn kooitje. Op een bepaald punt in hun leven krijgen zij vaak ook te maken met het overlijden van een dierbare. Dit kan opa of oma, maar ook één van de ouder(s)/verzorger(s) of een broertje of zusje, een vriendje of een ander familielid zijn.
Het is onmogelijk om als ouder/leerkrachten/begeleiders het verdriet van een rouwend kind of cliënt geheel weg te nemen. Wel kunnen we helpen om dat verdriet een plaats te geven.

De troostmand zit boordevol boeken voor volwassenen (leerkracht, ouder, begeleider), boeken voor de kinderen, werk- en herinneringsboeken, brochures, verschillende (spel)materialen en poppen.


De mand is gratis te leen en kan gebruikt worden in gezinnen, op scholen en instellingen wanneer er sprake is van overlijden.

Reacties zijn gesloten.